اگر حتی یکبار هم در آزمون‌های آزمایشی تیزهوشان شرکت کرده باشید؛ این جمله برایتان آشناست، بلد بودم اما وقت کم آوردم. این جمله نشان می‌دهد گاهی مشکل از دانش شما نیست، بلکه مهارتِ مدیریت زمان است. خبر خوب این است که این مهارت را مانند هر مهارت دیگری می‌توان تمرین کرد.
با ما همراه باشید تا تکنیک‌های مدیریت زمان در آزمون تیزهوشان را باهم بررسی کنیم.
زمان آزمون تیزهوشان چقدر است و به چه چیزی باید توجه کنیم؟
در دفترچه‌های رسمی نهم به دهم (۱۴۰۴)، دفترچه‌ی دروس تحصیلی ۷۵ سؤال در ۷۵ دقیقه و دفترچه‌ی استعداد تحلیلی ۵۰ سؤال در ۵۰ دقیقه دارد؛ یعنی در هر دو، به‌طور میانگین یک دقیقه برای هر سؤال. در آزمون ششم، یکی از دفترچه‌های هوش سرعتی‌تر است: ۶۰ سؤال در ۲۰ دقیقه، یعنی حدود بیست ثانیه برای هر سؤال در نظر گرفته شده‌است. توجه داشته‌باشید که ساختار هر سال را از اطلاعیه‌ی رسمی همان سال بخوانید.
در چنین شرایطی، زمان زیادی برای توقف روی یک سؤال ندارید. افزون بر این، در آزمون نهم هر پاسخ درست ۳ نمره دارد و هر پاسخ غلط یک نمره‌ی منفی. پس مدیریت زمان یعنی تصمیم درست درباره‌ی اینکه کجا بایستیم، کجا بگذریم و کجا ریسک کنیم.
پیش از روز آزمون؛ مدیریت زمان را تمرین کنیم
مهارت زمان‌بندی پیش از آزمون تمرین می‌شود ، نه در جلسه آزمون تیزهوشان.پس از همین حالا این سه عادت را شروع کنید.
با کورنومتر تست بزنید و زمان را به مرور کوتاه کنید
هر دسته‌ی تمرینی را با زمان‌سنج بزنید. اگر امروز برای ۲۰ تست ۳۰ دقیقه وقت لازم دارید، هدفتان ماه بعد ۲۵ دقیقه باشد. کاهش کم‌کم بهتر از جهش ناگهانی است، چرا که دقت از دست نمی‌رود. در منابع آمادگی کنکور، تمرین‌های ۳۰ تا ۵۰ تستی در ۳۰ تا ۴۵ دقیقه را هم برای تمرین زمان‌بندی توصیه کرده‌اند؛ برای دانش‌آموز ششم و نهم، همین ایده را با تعداد سؤال کمتر اجرا کنید.
میانگین زمان خودتان را بشناسید
در آزمون‌های آزمایشی یادداشت کنید روی چه سؤال‌هایی بیشتر وقت می‌گذارید و در کدام بخش را زودتر پاسخ می‌دهید. وقتی میانگین زمان‌تان را بدانید، سر جلسه آزمون زمان را بهتر مدیریت می‌کنید و کاملا متوجه خواهید شد که طبق برنامه پیش میروید یا از برنامه عقب افتاده‌اید.
هفت تکنیک برای مدیریت زمان
با یک مرور سریع شروع کنید:
پیش از پاسخ‌دادن، چند ثانیه دفترچه را ورق بزنید تا کلیت سوالات و حس و حال آزمون را درک کنید. سؤالات آسان‌تر را همان لحظه پاسخ دهید و سوالات سخت‌تر را در مرحله دوم پاسخ دهید. مراقب باشید در این میان سوالی را جا نیندازید..
صورت سؤال را دقیق بخوانید
سرعت را با بی‌دقتی اشتباه نگیرید.در شرایطی سرعت در نتیجه آزمون تاثیر مثبت دارد که با بی دقتی همراه نباشد. کلمه‌های منفی مانند «نیست»، «غلط» و «کمتر» و هر شرط یا استثنا را در صورت سؤال خط بکشید، و با اینکه به پاسخ رسیده‌اید، هر چهار گزینه را بخوانید. ممکن است یک خوانش کامل چند ثانیه وقت بگیرد، اما یک پاسخ اشتباه نمره‌ی منفی دارد و تاثیر بسیار بدی در نتیجه آزمون دارد.
روش ضربدر و منها؛ سؤال‌ها را علامت بزنید
اساس این روش ساده است: کنار هر سؤال نشانه‌ای بگذارید تا بدانید در دور بعد با آن چه کنید. سؤال آسان را فوراً پاسخ دهید و علامتی نمی‌خواهد. با دو علامت دیگر ادامه دهید: یکی برای سؤالی که می‌دانید می‌توانید حل کنید، اما وقت‌گیر یا مشکوک است و در دور بعد به آن برمی‌گردید؛ دیگری برای سؤالی که نمی‌دانید و تا آخر، مگر وقت اضافه بماند، سراغش نمی‌روید.
بخشی از زمان را برای مرور نگه دارید
این روش «زمان‌های نقصانی» نام دارد: برای هر بخش کمی کمتر از زمان استاندارد در نظر بگیرید. اگر زمان استاندارد یک بخش ۳۰ دقیقه است، برای خودتان ۲۵ دقیقه بگذارید. پنج دقیقه‌ی اندوخته در پایان برای مرور یا سؤال‌های علامت‌خورده می‌ماند. اجرای این روش به تسلط و تمرین فراوان نیاز دارد؛ اگر برنامه‌ی زمانی را پیش‌تر در آزمون‌های آزمایشی نسنجیده باشید، همین روش استرس می‌آورد. نیمه‌حل‌گذاشتن سؤال هم زمان را هدر می‌دهد: اگر یک قدم تا جواب مانده، تمامش کنید؛ وگرنه علامت بزنید و بروید.
مضطرب نشوید
گاهی حل‌نشدن یکی دو سؤال اول فرد را کلافه می‌کند و مابقی سوالات را هم بدرستی حل نمی‌کند. این الگو در تحلیل آزمون داوطلبان دیده می‌شود. راهکارش ساده است: همان سؤال را علامت بزنید، یک نفس عمیق بکشید و به سؤال بعدی بروید. سؤال اول ارزش بیشتری از سؤال آخر ندارد.
پاسخ‌نامه را هم‌زمان پر کنید
پاسخ هر سؤال را پس از اطمینان همان لحظه در پاسخ‌نامه بزنید تا دقیقه‌های پایانی صرف انتقال پاسخ‌ها نشود. هنگام انتقال هم شماره‌ی سؤال را با دقت کنترل کنید؛ یک ردیف جابه‌جا در پاسخ‌نامه میتواند همه‌ی پاسخ‌های پس از خودش را خراب کند.
مکث کوتاه کنید
اگر در میانه جلسه آزمون إحساس خستگی و سردرگمی کردید: ذهنتان خسته شده، چند ثانیه چشم‌ها را ببندید، نفس عمیق بکشید و کمی آب بنوشید. این وقفه‌ی کوتاه معمولاً بهتر از ادامه‌ی دادن با ذهن خسته است.
نمره‌ی منفی را جدی بگیرید
با توجه به قانون نمره منفی در آزمون تیزهوشان، پاسخ نا مطمئن به هر گزینه‌ای که در آن تردید دارید، میتواند نمره شما را پایین بیاورد. پس حدس و گمان در جلسه آزمون را کنار بگذارید و تا از پاسخی مطمئن نشدید، علامت نزنید. پس سوال بی پاسخ نتیجه بهتری نسبت به پاسخ با شک و تردید دارد.
چه زمانی سؤال را رها کنیم؟
اگر هیچ گزینه‌ای را نمی‌توانید حذف کنید و زمان هم در حال تمام‌شدن است، رها کردن سؤال تصمیم درستی است. ماندن روی یک سؤال، زمان سؤال‌های بعدی را میگیرد.
گزینه‌ها را حذف کنید
گزینه‌هایی را که قطعاً نادرست‌اند خط بزنید و ذهنتان را از آن‌ها خالی کنید. چند راه برای شناسایی گزینه‌ی نادرست وجود دارد:
• گزینه‌ها را دوبه‌دو با خواسته‌ی سؤال مقایسه کنید؛ آن‌که با شرط سؤال نمی‌خواند حذف می‌شود.
• اگر دو گزینه کاملاً متناقض‌اند، هر دو درست یا هر دو غلط نیستند؛ پاسخ را میان همین دو بجویید.
• به قیدهای قطعی مانند «همواره»، «همیشه» و «حتماً» حساس باشید.
یک شرط مهم دارد: حذف گزینه باید با دلیل باشد، نه با حدس و گمان. گزینه‌ای را که فقط «به نظر غلط می‌آید» کنار نگذارید. اگر حتی یک گزینه را قطعی رد کنید، حدس به‌طور میانگین به سودتان می‌شود، و با دو گزینه‌ی باقی‌مانده این سود بیشتر هم هست؛ ولی تصمیم نهایی به تمرین‌های پیشین خودتان بستگی دارد.
بعد از آزمون؛ علامت‌ها را تحلیل کنید
تمرین زمان‌بندی با پایان آزمون تمام نمی‌شود. وقتی پاسخ‌نامه را بررسی می‌کنید، علامت‌هایی که سر جلسه گذاشتید به شما می‌گویند زمان را کجا از دست داده‌اید: روی کدام سؤال‌ها گیر کردید، کدام ضربدرها در دور دوم هم حل نشدند و کدام سؤال‌های «بلد بودم» را در جلسه جا گذاشتید. اشتباه‌هات را در یک دفترچه‌ی کوچک بنویسید و مرور کنید؛ ثبت و مرور اشتباه‌هات از کارهای مهم داوطلبان موفق تیزهوشان شمرده می‌شود و در هر آزمون رقابتی به کار می‌آید. تحلیل، دست‌کم به اندازه‌ی خود آزمون ارزش دارد.
تمرینات زمان‌دار با کمک راهنما
تمرین این تکنیک‌ها به صبر و تکرار نیاز دارد و یک راهنما که در این مسیر همراه‌تان باشد. اگر در پایه‌ی شما نهم تحصیل می کنید، دوره‌ی هوش نهم و پکیج دروس اختصاصی نهم نقطه‌ی شروع مناسبی‌اند؛ برای پایه ششم هم دوره‌ی هوش ششم منبع مناسبی برای استعداد تحلیلی است. برای برنامه‌ی‌ریزی هدفمند و یادگیری تکنیک‌های مدیریت زمان در آزمون تیزهوشان از مشاوره رایگان سلام هدف کمک بگیرید.